پاییز (بررسی تحلیلی پاییز از منظر علم نجوم)

  • زمان : ۱۳۹۶/۷/۱ ه‍.ش.،‏ ۱۷:۱۴
  • نمایش : ۱۱۳ دفعه
  • موضوع : آموزش

مقدمه:

تجربه نشان داده است که کنجکاوی و عدم غفلت نسبت به اتفاقات محیط پیرامون همیشه برای بشر موجبات پیشرفت را فراهم کرده است و شاید اگر این توجه نمی بود و اگر این کنجکاوی وجود نمی داشت،علمی بنام علم نجوم شکل نمی گرفت. راستی توجه کرده اید این روزها دیگر از روز های طولانی  خبری نیست ! یا از گرمای شدید هوا....، انگار جهان دارد رنگ و بوی دیگری به خود می گیرد،گویا اتفاقی در راه است.

اتفاقی بنام پاییز....

اما در میان این تغییرات محسوس در پیرامون ما،یکسری اتفاقات دیگری نیز در عالم هستی در حال به وقوع پیوستن است،اتفاقاتی که شاید ما فقط اثرات آن را ببینیم.اگر می خواهید پاییز را از دریچه ی علم وچیزی فراتر از احساس نگاه کنید؛ در این نوشتار ما را همراهی کنید: 

آشنایی با چند اصطلاح

ما برای اینکه درک درستی ازپیدایش فصل ها داشته باشیم ناگزیر هستیم با برخی از اصطلاحاتی که در باب نجوم کروی مورد استفاده قرار میگرد آشنا شویم؛اما اصطلاحاتی که مورد نیاز ما در این مبحث است عبارتند از:1.کره ی سماوی،2.استوای سماوی،3.دایره البروج،4. محور زمین ومحور عالم.

1. کره ی سماوی:کره ای است به مرکزیت زمین و شعاع بی نهایت که موقعیت ظاهری اجرام سماوی بر روی آن می باشد.

2.استوای سماوی: تصویر استوای زمین بر روی کره ی سماوی.

3.دایره البروج: مسیر حرکت ظاهری خورشید در پهنه ی آسمان در طول یک سال.

4.محور زمین و محور عالم:محور زمین:خطی است فرضی که از مرکز زمین میگذرد و زمین حرکت وضعی خود را حول آن انجام میدهد؛محور عالم: از امتداد محور زمین ازدو طرف تا بینهایت حاصل میشود. وحرکت ظاهری ستارگان حول آن صورت میگیرد.

علت پیدایش فصول مختلف

می‌دانیم که زمین در طول یک سال (حدود ۳۶۵ روز و ۶ ساعت)، یک دور کامل به دور خورشید می‌چرخد،که البته این چرخش به طور عمودی برمحور نیست،بلکه با زاویه ی ۲۳٫۵ درجه با خط عمود بر مدار، قرار گرفته است.این انحنای محور زمین را میل محوری زمین می نامند.

هرچند به ظاهر این ویژگی (میل محوری زمین) خیلی پدیده خاصی به نظر نمی‌رسد، اما دلیل به وجود آمدن فصلهای مختلف وجود همین میل محوری زمین است. نیمکره جنوبی و شمالی زمین با توجه به زاویه محور زمین در هر موقع از سال، نور خورشید را با زاویه‌ای خاص دریافت می‌کنند :خورشید در اول تیر به مدار راس السرطان عمود می تابد و چون گرمای نور عمود بیشتر از مایل است؛ در نیمکره ی شمالی فصل تابستان وگرما حاکم است و در همین حال به مدار راس الجدی مایل می تابد و به همین علت در نیمکره ی جنوبی فصل سرما حاکم است؛و در دو تاریخ اول مهر و اول بهار خورشید به مدار استوا عمود می تابد، در اعتدال بهاری خورشید در حال میل شمالی پیدا کردن و در اعتدال پاییزی خورشید کم کم میل جنوبی پیدا می کند تا زمانی که به نقطه ی انقلاب زمستانی برسد و وقتی در نیکره ی شمالی اعتدال بهاری است در نیمکره ی جنوبی اعتدال پاییزی حاکم خواهد بود و بالعکس.

*نکته:برخی خیال میکنندعلت پیدایش فصول دوری و نزدیکی زمین به خورشید است و حال آنکه زمین در تابستان در اوج و در زمستان در حضیض مداری خود قرار دارد؛پس سرما و گرما ناشی از فاصله نیست.

بررسی علت طول مدت شبانه روز در انقلابین  و تساوی در اعتدالین

همین تابش عمودی و مایل است که تعیین کننده ی تغییر طول شبانه روز در دو فصل تابستان و زمستان می باشد. در اعتدالین طول شب و روز با هم برابر است و خورشید دقیقا از شرق طلوع کرده و در غرب غروب می کند و مسیر ظاهری خورسید دقیقا بر روی استوا است، اما در انقلاب تابستانی که طول روز بیشتر شب است، مدار زمین ۲۳٫۵ درجه بالاتر از دایره‌البروج قرار گرفته است و خورشید تقریبا از شمال شرقی طلوع می‌کند و در  تقریبا درشمال غربی غروب می‌کند، لذا در پهنه آسمان، مسیر طولانی‌تری را نسبت به اول فروردین و اول مهر طی می‌کند و در اول دی انقلاب زمستانی که طول شب بیشتر از روز است،خورشید از جنوب شرقی طلوع و در جنوب غربی غروب می کند و مسیر کمتری را در آسمان طی می کند.

نقطه اعتدال پاییزی

از دیدگاه نجومی دایره البروج که مسیر حرکت ظاهری سالانه خورشید نسبت به زمین بر روی آسمان است با استوای سماوی که از امتداد استوای زمین و ترسیم آن بر کره آسمان بدست می آید، 23.5 درجه با هم زاویه دارند. حاصل تقاطع این دو دایره (استوای آسمان و دایره البروج)دو نقطه تقاطع است که به نقاط اعتدالین مشهور بوده و یکی اعتدال پاییزی و دیگری اعتدال بهاری است. پاییز از منظر علم نجوم:ورود خورشید به نقطه ی اعتدال پاییزی است.

بررسی علت تغییر نقاط اعتدالین

مقدمه1:حرکت تقدیمی چیست؟

یکی از حرکات ویژه زمین، چرخش محور زمین است که ناشی از نیروی گرانش ماه و خورشید ودیگر سیارات می باشد.محور چرخش زمین مانند یک فرفره چرخان مخروطی را طی ۲۵۷۶۵سال طی می کند.در حال حاضر محور چرخشی زمین تقریبا" در امتداد ستاره قطبی است ولی بدلیل این حرکت  چند هزار سال دیگر نمی توان از این ستاره بعنوان نشانه سمت شمال استفاده کرد. مقدار تغییرات به اندازه ۳/۵۰ ثانیه قوسی در سال یا یک درجه در هر ۶/۷۱ سال می باشد.

جایگاه نقطه قطب در آسمان به علت حرکت تقدیمی محور زمین متغییر است برای مثال4000 سال قبل ستاره ثعبان، آلفای اژدها، حکم ستاره قطبی برای زمین را داشته است و 12000سال دیگر ستاره ایی بنام نسر واقع.

مقدمه 2:نکته ایی که در بحث کره ی سماوی در خور توجه است این است که استوای سماوی همیشه عمود بر محور عالم است.

نتیجه: حال با توجه به این دو مقدمه و اینکه اعتدالین دو نقطه اتصال و برخورد استوای سماوی و دایره البروج است :پس با جابجایی محور عالم (مقدمه 1)،و به تبع آن استوای سماوی تغییرخواهد کرد(مقدمه 2) و در نتیجه جابجایی خط گره ها را در پی خواهد داشت.

بنابراین آنچه به عنوان نقطه ی اول حمل می شنوید صرفا ناظر به یک دوره ایی بوده که نقطه ی اعتدال بهاری در صورت فلکی حمل بوده است و الان می دانیم که نقطه ی اعتدال بهار ی در حوالی صورت فلکی حوت و اعتدال پاییزی در صورت فلکی سنبله است حال آنکه به لحاظ صور دایره البروجی باید خورشید وارد صورت فلکی میزان شود!!