نجوم رصدی:بایدها؛نبایدها (قسمت اول)

  • زمان : ۱۳۹۷/۲/۹ ه‍.ش.،‏ ۱۸:۲۲
  • نمایش : ۳۶۷ دفعه
  • موضوع : آموزش

بررسی بایسته های نجوم رصدی در مقام عمل

دیباچه ایی بر کیفیت آغاز تحصیل نجوم

مقدمه

بسیاری از تازه کارهای ستاره شناسی راه اشتباهی را در پیش می گیرند و شکست می خورند و دقیقا نمی دانند از کجا شروع و چه مسیری را طی کنند و این سوالات برایشان بی جواب می ماند: من به ستاره شناسی خیلی علاقه دارم، اما نمی دانم چطور و از کجا باید شروع کنم؟ آیا مرکز خاصی هست که ستاره شناسی را آموزش دهد؟ من بدون تلسکوپ که کاری نمی توانم کنم؟ به نظر شما کدام تلسکوپ را باید بخرم؟ و...." و هرآنچه در اطراف خود می بیند از کتاب ها و مباحث آموزشی جزو مسایل و محتوای درونی علم نجوم است و کمتر دیده می شود که به این جنبه از علم نجوم یعنی روش تحصیل این علم پرداخته شده باشد . در این نوشتار سعی شده است یک نگاه بیرونی به این علم انداخته و از این جهت آن را مورد بررسی قرار دهیم. این مباحث سعی می کند تا راه صحیح شروع کار در نجوم آماتوری را به شما نشان دهد.

تفاوت‌های نجوم آماتوری و نجوم حرفه ایی

نجوم آماتوری به معنای نجوم تازه کارها نیست! یعنی یک منجم آماتور پس از فعالیتهای بسیار و کار در زمینه ی نجوم، هر چقدر هم که عالم شود، به یک منجم حرفه ای تبدیل نمی شود. نجوم آماتوری و نجوم حرفه ای دو شاخه ی متفاوت از نجوم هستند. منجمین آماتور بیشتر کارهای رصدی انجام می دهند، ولی منجمین حرفه ای پس از اتمام تحصیلات خود در زمینه ی نجوم به جرگه ی پژوهشگران حرفه ای درمی آیند و در دانشگاهها تحقیقات رصدخانه ای و تدریس می کنند. اگر به نجوم علاقه دارید، حتما دلیل ندارد که در آن رشته تحصیل کنید می توانید یک منجم آماتور خیلی خوب باشید. ممکن است شما در آینده یک مهندس یا پزشک باشید، ولی اوقات فراقت خود را به رصد آسمان یا مطالعه در این زمینه اختصاص دهید.

*این بحث در دو بعد سیر علمی و سیرعملی یعنی مسیری را که باید در طریقه آموختن علم نجوم طی کنیم و مسیری که باید در نحوه ی عملکرد  بپیماییم (که این قسمت مرتبط با نجوم رصدی است) ارایه می شود.

 

سیــر علمـی

گام اول:یادگیری نجوم را خودتان آغاز کنید

ممکن است شما به روش های گوناگونی با علم ستاره شناسی آشنا شده باشید. مثلا" مطالعه روزنامه، شنیدن خبری از تلویزیون، سایتهای نجومی، یا رفتن به آسمان نما و... . این روش ها برای ایجاد انگیزه مناسب هستند، اما بعید است مطالبی را که به این صورت خوانده اید یا شنیده اید، همان مطالبی باشند که در شروع کار به آنها نیاز دارید. پس یادگیری نجوم را خودتان آغاز کنید.

گام دوم:مطالعه و ذخیره ی دریافت ها

مطالعه ی خود را با کتاب های پایه ای نجوم آغاز کنید. شما باید در این مرحله به تشنگی ای برسید که از هیچ سرچشمه ی اطلاعاتی سیری ناپذیر است و دایما به دنبال جمع آوری اطلاعات از گوشه و کنار است ،شما می توانید برای به کتابخانه ها و کتابفروشی ها سرزده و خواستار کتابهایی در این موضوع باشید.برای مثال انشارات گیتا شناسی کتاب های خوبی در این زمینه منتشر می کند.

نکته ی مهم

بعضی از علاقمندان به نجوم بجای مطالعه ترجیح می دهند به کلاسهای نجوم بروند. ولی غافل از اینکه کلاس آموزشی تنها می تواند رئوس مطالب را به ایشان منتقل کند و روش کار را بیاموزد. بدون مطالعه شخصی و پیگیری  کارهای رصدی خودجوش،هیچ کس به جایی نمی رسد. این قاعده درباره ی مدارک دانشگاهی نیز صادق است. گرفتن مدارک تحصیلی و رفتن به دانشگاه هیچ کس را با سواد نمی کند!! بلکه تنها راهنمایی است به سوی مطالعات و تلاشهای خودجوش. بسیاری از تحصیل کرده ها را دیده ایم که همچنان توشه ی خالی بی سوادی خود را به دوش می کشند!

رفتن به کلاسهای آموزشی نجوم بسیار مفید است، ولی اگر بدون کوشش فردی باشد راه بجایی نخواهد برد.

گام دوم:مطالعه:چگونه مطالعه کنیم1.شبیه سازی

کتاب های نجومی را مانند رمان روخوانی ومطالعه نکنید، یکی از دوستان می گفت: وقتی مطالعه نجوم را شروع کردم، در یکی از کتابها خواندم که تقریبا" همیشه یک روی کره ماه به زمین است". بعد فهمیدم که علت این است که مدت زمان چرخش وضعی ماه با مدت زمان گردش آن به دور زمین برابر است. تصور این قضیه برایم مشکل بود. به همین دلیل توپی برداشتم و خود را به عنوان زمین و توپ را ماه فرض کردم. بالاخره مسئله حل شد:. یادگیری در نجوم همین طور است! شبیه سازی بسیاری از پدیده های نجومی با وسایلی ساده ممکن است. این شبیه سازی ها در یادگیری مسائل موثرند.

گام دوم:مطالعه:چگونه مطالعه کنیم2.تفکر

از جمله هایی که در کتاب ها می خوانید، به سرعت نگذرید و در مورد آن ها قدری تفکر کنید. فقط در این صورت است که آرام آرام دیدگاه صحیح و مطمئنی در نجوم پیدا خواهید کرد.

گام دوم:مطالعه:چگونه مطالعه کنیم3.خلاصه نویسی

سعی کنید برای خود خلاصه برداری کنید. یعنی هر صفحه را که خواندید، به زبان خودتان در یکی دو جمله بنویسید. این جملات خلاصه را در یک دفتر یا در حاشیه ی همان صفحه یادداشت کنید. مطمئن باشید که روش بسیار مفیدی است. زیرا زمانی که مطلبی را به زبان خودتان می نویسید، باعث می شود برای نوشتن فکر کنید، حتی اگر هیچ وقت آن جمله را دوباره نخوانید، در ذهن شما می ماند.