شب یلدا

دیر زمانی است كه مردمان ایرانی و بسیاری از جوامع دیگر، در آغاز فصل زمستان مراسمی‌ را برپا می‌دارند. در ایران و سرزمین‌های هم‌فرهنگ مجاور، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» یا «شب یلدا» نام می‌برند كه همزمان با شب انقلاب زمستانی است.

ریشه کلمه یلدا متعلق به زبان سریانی است و به معنای تولد یا میلاد است. در واقع یلدا یک جشن آریایی است و پیروان میترائیسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند. بسیاری براین باورند که شب یلدا میراثی از قوم کاسپین است. آنها اولین قوم آریایی بودند که وارد ایران شدند و تونستند انحراف 23 درجه ای مدار زمین را بادقت خوبی اندازه گیری کنند. 
در گذشته، آیین‌هایی در این هنگام برگزار می‌شده است كه یكی از آنها جشنی شبانه و بیداری تا بامداد و تماشای طلوع خورشید تازه متولد شده، بوده است. جشنی كه از لازمه‌های آن، حضور كهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد كهنسالی خورشید در پایان پاییز بوده است. همچنین خوراكی‌های فراوان برای بیداری درازمدت همچون انار، هندوانه، آجیل و میوه های گوناگون در سفره آنها بوده است. این خوراکی ها نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی است.

تغییر فصل ها و بوجود آمدن انقلابین و اعتدالین: 
می‌دانیم که زمین در طول یک سال (حدود ۳۶۵ روز و ۶ ساعت)، یک دور کامل به دور خورشید می‌چرخد. زمین ما در فضا با زاویه‌ 23.5  درجه در مدار خود به دور خورشید می‌چرخد. 


همین ویژگی دلیل بوجود آمدن فصل ها است. نیمکره جنوبی و شمالی زمین با توجه به زاویه محور زمین در هر زمان از سال، نور خورشید را با زاویه‌ای خاص دریافت می‌کنند. با توجه به شکل زیر در موقعیت پایین نیمکره شمالی و نیمکره جنوبی با زاویه‌ای برابر از نور خورشید استفاده می‌کنند، لذا در هر دو نیمکره تقریبا شرایط یکسان است و در نیمکره شمالی بهار و در نیمکره جنوبی پاییز خواهد بود (اعتدال بهاری). در موقعیت سمت راست، خورشید به نیمکره شمالی عمودتر از نیمکره جنوبی می‌تابد لذا در نیمکره شمالی تابستان و در نیمکره جنوبی زمستان است (انقلاب زمستانی). در موقعیت بالا، همانند موقعیت اول خورشید به هر دو نیمکره با زاویه یکسان می‌تابد لذا در نیمکره شمالی پاییز و در نیمکره جنوبی بهار خواهد بود (اعتدال پاییزی). در نهایت در موقعیت سمت چپ، خورشید به نیمکره جنوبی عمودتر از نیمکره شمالی می‌تابد، بنابراین در نیمکره شمالی زمستان و در نیمکره جنوبی تابستان خواهد بود (انقلاب زمستانی)

 

با شروع بهار و گذر از اعتدال بهاری رفته رفته طول روز بلند تر می شود و طول شب کوتاه می شود تا به انقلاب تابستانی برسیم. در انقلاب تابستانی طولانی ترین روز سال را تجربه می کنیم (اول تیر) پس از آن طول روز کوتاه می شود تا به اول پاییز و اعتدال پاییزی برسیم. بعد از اعتدال پاییزی، طول روز کوتاه می شود و طول شب زیاد می شود. تا به شب اول زمستان میرسیم. در این زمان طول شب از شب های قبل طولانی تر است و طول روز کوتاه. به این ترتیب در 30 آذر انقلاب زمستانی اتفاق می افتد. همان طور که گفته شد از گذشته ایرانی ها در طولانی ترین شب را جشن می گرفتند و تا طلوع خورشید آتش روشن می کردند. 
آنها طلوع خورشید را پیروزی نور بر ظلمت می دانستند.

 

در ادامه ویدیویی در رابطه با تغییر فصول در سیاره زمین می بینید: